Uluslararası Öğrenci Hareketliliği ve Üniversitelerimiz

Günümüzde uluslararası öğrenci hareketliliğinde ülkeler arasında kıyasıya bir rekabet yaşanmaktadır. Üniversiteler uluslararası öğrencileri çekebilmek için sürekli politikalar geliştirmekte, tanıtımlar yapmakta, yetenekli  öğrencilere burslar vaat etmektedir.  Ülkemizde Üniversiteler yıllarca bu alanın öneminin farkına varamamış ya da uluslararası öğrencileri ülkemize çekebilmek için bir politika geliştirememiştir. Son yıllarda ülkemizin bölgesinde ve uluslararası zeminlerde etkisinin artmasıyla, üniversitelerde bu etkiye paralel olarak, uluslararası öğrencilere yönelme gayreti içine girmişlerdir. Bu oldukça sevindirici olmasına rağmen, bu alanda sürdürülebilir başarının elde edilebilmesi daha somut politikaların geliştirilmesi ve daha çok çalışılması gerekmektedir.

Bu konuyla ilgili, edindiğim tecrübeler ışığında özet sayılabilecek bir çalışmayı sizlerle paylaşıyorum.

1. Dünyada ve Ülkemizde Durum

Kendi ülkesi dışında bir üniversitede öğrenim gören öğrenciye uluslararası öğrenci adı verilmektedir.  UNESCO'nun 2009 verilerine göre dünyada 2.5 milyondan fazla uluslararası öğrenci bulunmaktadır. Yine UNESCO'nun öngörülerine göre bu sayının 2020 yılında 7 milyon olması beklenmektedir. Tablo 1 de 2009 yılına ait uluslararası öğrenci sayıları yer almaktadır.

2009 yılında ülkemizde öğrenim gören uluslararası öğrenci sayısı 16.656 iken yurtdışında yüksek öğrenim gören Türk öğrenci sayısı 44.204 olmuştur.  Aynı dönemde yüksek öğrenimde okuyan öğrenci sayısı yaklaşık 1.7 milyondur. Bizimle yaklaşık aynı nüfusa sahip olan İngiltere'de, bizden 23 kat daha fazla uluslararası öğrenci bulunmaktadır. Yeni Zelanda da yüksek öğrenim gören öğrencilerin 1/3'ü uluslararası öğrencidir.

Tercih edilen ülke	Yüksek Öğrenimde kayıtlı  Uluslararası öğrenci sayısı
1.     ABD	623,805
2.     Avustralya	389,373
3.     UK	389,330
4.     Fransa	260,596
5.     Almanya	246,369
6.     Çin	223,499
7.     Japonya	123,829
8.     Kanada	113,996
9.     Singapur	86,000
10.  Malezya	72,000
11.  South Kore	63,952
12.  Yeni Zelanda	39,942

Tablo 1. Uluslararası Öğrencilerin en çok tercih ettikleri 12 ülke. Kaynak: International Student Mobility: Status Report 2009, V Lasanowski, The Observatory on Borderless Higher Education, UK, June 2009.

2. Neden Uluslararası Öğrenci?

a) Bilime Katkı

Uluslar arası öğrencilerin doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki türlü bilime katkı sağlayacağı açıktır. Yetenekli öğrenciler mezun olduktan sonra ülkemizde istihdam edilerek bilime katkısı sağlanabilir. Birde uluslar arası öğrencileri programlarımıza çekebilmek için bilimsel anlamda tanınır olmamız gerekmektedir. Dolayısı ile uluslar arası platformlarda söz sahibi olmak isteyen üniversiteler, bilimsel düzeylerini yükseltmek isteyecektir.

b) Eğitim kalitesine katkı

Başka ülkelerden okumak için gelen öğrencilerin, okudukları üniversitelerde, derslerin anlatımından, laboratuarların verilişine ve diğer eğitim aktivitelerine her alanda beklentisi yüksek oluyor. Bu da ister istemez eğitimcinin kendini daha iyi hazırlamasını gerektiriyor.

c) Uluslar arası rekabet

Eğitimde, bilimde, ekonomide ve daha pek çok alanda üniversitelerimizin uluslar arası rekabet gücü elde edebilmesi için dünyanın dört bir yanından yetenekli gençleri n programlarımıza kazandırılması ve iyi yetişmiş bilim adamlarını üniversitelerimize çekilebilmesi gerekmektedir.

d) Uluslar arası bilimsel proje ortaklıkları

Uluslar arası öğrencilerin ülkelerine döndüklerinde hazırlayacakları projelerde, ülkemizden ortaklarının olması yada ülkemizde hazırlanan projelerde onların araştırmacı olması kendiliğinden oluşacak bir süreçtir.

e) Ekonomiye katkı

Bu noktada, bizler diğer ülkelerden farklı olarak, uluslar arası öğrencileri sadece ekonomik kazanç olarak görmemeliyiz.  Uluslar arası öğrencilerin okudukları ülkelere katkısı o ülkelere bıraktıkları paranın çok ötesindedir.  Bu alanda toplan ekonomik büyüklüğün 20 milyar dolar olduğunu belirteyim.

f) Kültür ve sanata katkı

Bu öğrencilerin okudukları üniversitelerde kendi öğrencilerimizle birlikte yaptıkları okul içi ve okul dışı faaliyetler, bizim kültür ve sanat dünyamıza olumlu etkiler yapacaktır. Zaten kültür ve sanatla ilgili bölümlere gelen uluslar arası öğrenciler, kendi sanat ve kültürleriyle bizim kültürümüzü aynı teknede yoğurarak ülkemizin kültür ve sanatına katkı sağlayacaktır.

g) Üniversitelerin derecelendirilmesine katkı

Üniversitelerin derecelendirilmesinde dolaylı (eğitim, bilim, kültür alanlarında)katkıların yanı sıra derecelendirme de önemli rol oynayan parametrelerden biri de uluslar arası öğrenciler ve öğrenci hareketliliğidir.

h) Barışa Katkı

Üniversitelerin temel görevlerinden birisi de farklı kültür, inanç, dünya görüşüne sahip insanlardan oluşan, hoşgörü ve toleransa dayalı bilimsel topluluklar oluşturmaktır.  Bunun bizim üniversitelerimiz için ayrı bir anlamı olmalı. Yüzlerce yıllık ortak tarihimiz olan coğrafyada yaşayanlarla ve ata yurdumuzda yaşayanlarla yeniden buluşarak kültürel ve bilimsel topluluklar oluşturmak üniversitelerimizin görevleri arasında olması geremez mi? Yine bu insanlarla, dünyanın diğer coğrafyasında yaşayan insanları, aynı sınıfta, aynı laboratuarda, aynı mahallede bir araya getirmenin dünya barışına katkısı olmaz mı?

Bu konuyu çok uzatmadan, öğrencim Karabenizli Senyagwa'nın iki fotoğrafını paylaşayım. Pek çok şeyi anlatıyor. Senya'nın profili: http://www.facebook.com/profile.php?id=568343185

3. Yapılması gerekenler

Şu anda DEIK bünyesinde kurulmuş olan Eğitim Ekonomisi İş Konseyi (EEİK) bu alanda atılmış en önemli adımdır. Prof. Dr. Mustafa Aydın’ın başkanlığını yaptığı bu konsey, uluslar arası öğrencilerin ülkemizi tercih etmeleri için planlar yapmakta ve politikalar üretmektedir.

Hükümetin ve YÖK’ün aldığı kararlarla, şu anda yurt dışından öğrenci almak oldukça kolay hale gelmiştir.  Vize, ikamet izni, sağlık sigortası ve benzeri süreçler sürekli gözden geçirilerek iyileştirilmeli ve aksayan yönleri giderilmeli.

Üniversiteler, uluslar arası öğrencileri programlarına çekebilmek için hem tanıtımlar yapmalı. Bu çerçevede eğitim fuarlarına daha etkin katılımlar olmalı. Öğrencileri Türkiye’yi tercih edecek ülkelerin eğitim yetkililerini sık sık üniversitelerimize davet ederek üniversitelerimizin tanıtımını yapılmalı. İlgili ülkelerde üniversitelerimizin diplomalarının eşdeğerliği ile ilgili yasal ya da adı konulmamış sorunlar var ise bunlar giderilmeli. Üniversiteler mutlaka, öğrenciye tüm süreçlerde hizmet veren uluslar arası öğrenci ofisi kurmalı.

Yurt dışına öğrenci gönderen ülkelerin eğitim bakanlıkları yada ilgili kurumları, öğrencilerine eğitim için tercih edebilecekleri üniversiteler konusunda tavsiyelerde bulunuyor ve üniversite listeleri  yayınlıyorlar. Bu konuda YÖK, MEB, ve üniversiteler çalışmalar yaparak, ülkemizdeki üniversitelerin listelerin üst sıralarında yer almasını sağlaması gerekmektedir.

YÖK'ün ve üniversitelerin web sayfalarında uluslararası öğrencilere yönelik, değişik dillerde dokümanlar, filimler yer almalı. Bu bilgiler sürekli güncellenmeli. Gelen başvurulara cevap verecek sekretaryalar oluşturulmalı.

YÖK bu konuda üniversiteleri teşvik edici olmalı, standartların ve kurumsallaşmanın oluşumuna katkı sağlamalı. Bir yandan uluslar arası öğrenci alan üniversitelere teşvik uygularken öte yandan verilen eğitimin kalitesinin geri dönüşümler alarak aksayan yönlerin giderilmesini sağlamalı. Zira bir üniversitemizin oluşturacağı olumsuz bir imaj, yurt dışında ülkemizde bulunan diğer üniversiteler için de olumsuz yansıyacaktır.

Uluslararası öğrenciler genel olarak eğitim dili İngilizce olan programları tercih etmektedir. Bu nedenle İngilizce program/bölüm açmak için akademik altyapısı yeterli olan bölümlerin özellikle uluslararası öğrencilere yönelik Türkçe bölümlere paralel bölümler açması kolaylaştırılmalı.

Özellikle lisansüstü programlara uluslar arası öğrencileri çekebilmek için programda görev yapan hocalarımızın mutlaka teşvik edilmesi gerekiyor.  Lisansüstü öğrencilere danışmanlık yapmayı bir başarı olarak değerlendirip, burada görev alan hocalara başarı ödülleri ya da teşvik verilebilmeli.

Lisansüstü programlara uluslar arası öğrencileri çekebilmek konusu, Fen Bilimleri Enstitüleri Konseyi (FENBİLKON)’unda gündem maddeleri arasında yer almaktadır. Enstitü yönetimlerinden oluşan konsey her toplantısında bu konuyu gündemine almakta ve sonuç raporlarına yansıtmaktadır.

Üniversitelerimiz, doktora sonrası çalışma programlarını da hızla oluşturmalıdır. Zira bölgemizde doktorasını kendi ülkesinde tamamlamış, doktora sonrası çalışmalar yapmak üzere ülkemize gelmek isteyenlerin sayısı oldukça fazla.

4. Yurtdışı Yerleşkeler

Uluslar arası öğrenci hareketliliğine önemli katkı sağlayacak ve kısa sürede kurumsallaştıracak girişimlerden biriside, üniversitelerimizin yurtdışında bölümler/fakülteler açması. Özellikle, Ortadoğu, Balkanlar ve Orta Asya’da açılacak olan bölümlere alınan öğrencilerin eğitimlerinin bir kısmını (son iki yılını olabilir) Ülkemizdeki merkez yerleşkede geçirecek şekilde öğrenciler kabul etmesi, uluslar arası öğrenci hareketliliğine önemli katkılar sağlayacaktır.

5. Hedef Ülkeler

Dünyada ülke dışında en çok öğrencisi bulunan ülkeler Hindistan ve Çin'dir. Bizlerin daha kolay öğrenci getirebileceği ülkelerin, Arap Ülkeleri, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri, Balkanlar ve Afrika Ülkeleri olduğu kanaatini taşıyorum.  Bu ülkelerde Avrupa, Avustralya yada Amerika kıtasında okuyacak kadar ekonomik durumu iyi olmayan, daha ucuz ancak kaliteli eğitim arayan kitleye yönelmek akıllıca olacaktır.

Sonuç olarak, hepimize düşen vazifeler var. Tüm üniversitelerimizin bu konularla ilgili planlar ve projeler yapması kaçınılmazdır. Bunu mutlaka gerçekleştirmeliyiz. Zira insanlığın buna ihtiyacı var.

http://ramazankoc.blogspot.com/2012/02/uluslararas-ogrenci-hareketliligi-ve.html